Make your own free website on Tripod.com

EVRENSEL KRONOLOJİ

MÖ 6 M'DAN 100000'E

AVRUPA

-950000/-900000: Yontmataş kültürü (Vallonnet mağarası, Fransa).

-900000'e doğru: İlk yerleşmeler; eski bir gölün kıyısında taş bloklardan oluşturulmuş set (Soleilhac, Fransa).

-650000'e doğru: Ateşin kullanılması ("IEscale mağarası, Fransa)

-450000'doğru: Ateşin bir ocak içinde kontrol altına alınması (Vertesszöllös, Macaristan)

-450000'e doğru: Mağarada yerleşme (la Caune de l'Arago, Fransa) ; mekanın düzenlenmesi (bir bölüm de çakmaktaşı işlenmek üzere ayrılmıştır)

-380000'e doğru: Kulübeler içinde yer alan, çevresine alçak bir duvar örülmüş ocak kalıntıları (Terra Amata, Fransa).

Ateşin kullanılması şüphesiz insanın doğadan sağladığı en önemli kazançlardan biridir. İnsan yapımı en eski ocak (Macaristan'da Vertesszöllös) 450000 yıllıktır. Daha önce de insanlar, doğal ateşlerde kavrulmuş hayvan eti yemiş veya o ateşleri söndürmemeyi öğrenmiş olabilirler; ama hiç kuşkusuz Homo erectus'un eseridir.

Odun veya çakmaktaşlarını birbirine sürtme gibi yöntemler sayesinde artık istendiğinde ateş yakılabiliyor. yakacak olarak odundan başka, kemik ve yağ gibi alevi ışık veren maddeler de kullanılıyor. Bu gelişmeler İnsanlara, Avrasya'nın kuzeyinde ve dağlık bölgelerde yeni topraklara yerleşme imkanı sağlayacaktır.

Yiyeceklerin pişirilmesi sağlık koşullarını da düzeltiyor. Ayrıca yemeklerin hazırlanışı,  ateşin yarattığı sıcak hava ve aydınlık, sosyal hayatın doğuşunu kolaylaştırmış olsa gerektir.

Kısa zamanda insan, korları bir yerden bir yere taşımayı da öğrenecektir. -130000 yıllarında Fransa'da Lazaret mağarasında olduğu gibi mağaranın çıkışındaki bir ocaktan elde edilen korlar, içeride inşa edilmiş ve dolayısıyla iklim koşulları ve diğer tehlikelerden korunmuş bir kulübeyi ısıtmakta kullanılacaktır.

Ve fitilleri tüy veya bitkisel liflerden yapılmış, yağ yakan ilk lambalar-18000 yıllarına doğru ortaya çıkacak.

ASYA

-800000'e doğru: Yontma taş kültürü

-500000: Zhoukoudian adamı (Çin) ateşi biliyor ve yiyeceklerini pişiriyordu (Ocak izleri); kuvarsit ve çakmaktaşı sanayi.

- 500000: Ön Soan dönemi; Soan kıyılarında (Pakistan), zorlukla tanımlanabilen iri yongalar.

-200000: Üst Soan; Levalois tipinde taş işleme yöntemi

-100000: Fen kültürü (Çin); Moustier'dekileri andıran yontulmuş taşlar.

AFRİKA

-2 MİLYON: İlk düzenli yerleşme izleri (Olduvai, Tanzanya)

-1,75 MİLYON: Rüzgara karşı inşa edilmiş bir sığınağın yarım daire şeklindeki temelleri (Olduvai)

-1 MİLYON: Ön Acheul kültürüne özgü biçimde yontulmuş taşlar (Fas'ın Atlantik kıyısı)

İnsanın en eski barınakları; Mağaralar daima insanların tercih ettiği barınaklar olmuştur. Bu doğal barınaklar, ağır iklim koşullarından ve yırtıcı hayvanlardan korunmak için çok elverişliydi. İçinde insanların yaşamış olduğu bilinen en eski mağaralar, Güney Afrika'da Taugns ve Makapansgat mağaralarıdır.

Buna karşılık mağaraların bulunmadığı bölgelerde insanlar barınak inşa etmek zorunda kaldılar. Bu barınakların en eskisi 1,5-1,8 milyon yaşındadır ve Tanzanya'nın kuzeyinde bulunmuştur. Yarım daire şeklinde dizilmiş küçük çakıl yığınları ve onları örten dallardan oluşuyor, önde alçak bir duvar rüzgara karşı koruyucu görevi yapıyordu.

AVRUPA

-35000/-30000: Chatelperron kültürü

-33000/-28000: Aurignac kültürü, Yakın Doğu'dan İber yarımadasına kadar bütün Avrupa'ya yayılıyor.

-27000/-19000: Gravatte döneminde, özellikle de taş işçiliğinde bir kültür birliği görülür; (yayılma alanı  Batı ve Orta Avrupa, Don kıyısına kadar Rusya'dır) figüratif süslemeleri olan ilk kemik eşya.

-24000/-20000: Barınak kalıntıları (yassı taşlar ve kemiklerle takviye edilmiş, değirmi ve dört köşe çadırlar, yarı gömük kulübeler) insan ve hayvan biçimli heykelcikler.

-20000/-16000: Solutre kültürü.

-16000/-10000: Madeliene dönemi, Birçok yerleşme biçimi varlığını sürdürmektedir: Hayvan postundan yapılmış avcı barınakları (Pincevent), mağaralar (mağara resimlerinin gelişmesi; :Lascaux, Altamira, la Mouthe), iskeleti mamut dişinden yarı gömük kulübeler; Madeleine kültürü tüm Avrupa'ya, Sibirya'ya ve Ortadoğu'ya yayılıyor.

-7000'e doğru: Souveterrekültürleri.

-7000/-4000: Ön cilalı taş devri, çanak şeklinde taraksı çizgilerle süslenmiş çömlekler (Batı Avrupa)

-5000/-2000: Orta Avrupa'dan Paris havzasına kadar olan bölgede, Tuna cilalı taş kültürünün gelişmesi; önce "şeritli" sonra "delikli" seramikler İskeleti ahşaptan, büyük dikdörtgen evler.

ORTA VE YAKIN DOĞU

-9000'e doğru: Kazılan çukurlara inşa edilmiş değimi kulübeler; Eriha'da ilk yerleşme ( Ürdün), tapınma belirtileri (kafatası yığınları).

-9000'e doğru: Çok derin kazılmış kil ve ahşap duvarlı değimi barınaklar (Mureybat,Suriye)

-7500'e doğru: Çatalhöyük'te ilk yerleşme (Çumra, Konya); Kerpiçten barınaklar, duvar resimleri, ham bakır.

-6000'e doğru: Uruk'ta ilk yerleşme (Irak)

-4500/-3500: El Ubeyd kültürü (Kuzey Mezopotamya); tarım, sulama kanalları

-3200'e doğru: Namer, Yukarı ve Aşağı Mısır Krallıklarını birleştiriyor; Thinis döneminin başlangıcı. Deltanın ucunda Memphis kuruluyor.

ASYA

-8000'e doğru: Kuzey Asya'dan geldikleri sanılan insanlar Japonya'ya yerleşiyor

-7000'e doğru:  Mengarh'da (Belucistan) erken İndus medeniyetinin ilk izler.

-5000/-2500: Erken İndus medeniyeti dönemi, başlıca özellikleri; şehirleşmenin başlaması,

-4500/-3700: Japonya'da Comon kültürünün doğuşu; başlıca özelliği ip görünüşünde süsleme (Hondo adası)

AFRİKA