Make your own free website on Tripod.com

İNKA SANATI


İnka İmparatorluğu'nun siyasal, iktisadi ve toplumsal yapılarındaki katılık, kuşkusuz, nispeten yoksul olan bir sanat üretiminin kökeninde de yer alır. Kentlerin görkemli kalıntıları, bu insanların eşsiz bir kentçilik anlayışı olduğunu gösterir; ama İnkaların, yaratıcı hayalgücünden kaynaklanan her türlü taşkınlığı kendilerine yasakladığı sanılır.


BOYUNDURLUK ALTINA ALINMIŞ HALKLARIN ETKİSİ

İnkaların küçük el sanatları ( çömlekçilik, dokumacılık, kuyumculuk ) alanında ulaştıkları başarının kökeni, egemenlikleri altına aldıkları halkların ustalıklarında ve beğenilerinde aramak gerekir. Eski Chimu Krallığı çömlekçilerinin Tupac Yupanqui tarafından alınıp getirilmesi, büyük imparatorluk topraklarında seramik sanatının yenilenmesini sağladı. Bu ustalar, çok ince hamurlar kullanıyor ama bunu çarkta işlemiyorlardı; daha çok da kalıba dökme tekniğinden yararlanıyorlardı. Yaptıkları eşyalar arasında insan biçiminde çok güzel vazolar vardır. Bu gibi ürünler üstünde daha çok gerçek, fantastik, hatta erotik sahnelere yer verirlerdi. İnkalar, bu sanatçıların etkisinde kalmadan önce kaba görünüşlü ve Tiahuanaco çömlekçilik sanatından çok aşağı düzeyde kalan seramik ürünleri yapmışlardı

Chimular dokumacılık alanında son derece ustalaşmışlardı ama İnkalar bu sanata bir yenilik getirmediler. Tiahuanaco sonrası dönemde yetişmiş olan Perulu zanaatçılar, özellikle beyaz pamukludan uzun, dar, kolsuz ve baştan geçirilerek giyilen bir tunik yapımında ustalaştılar. Bu tuniğin (Cushma) her iki yüzü de kırmızı, mavi ya da sarı tüylerle kaplanırdı. Kullanılan tüyler, papağan ve sinek kuşu gibi kuşlardan elde edilirdi. Cushma zamanla, Peru'nun özellikle ormanlık bölgelerinde yaşayan İnkaların geleneksek giyisileri haline geldi.

İnka heykelciliğinden kalan birkaç eşya arasında taştan havanlar, ağaç gövdelerinden yontulmuş ve kabuklu hayvan kakmalarıyla süslenmiş direkler ile az sayıda, taş üstüne yapılmış efijiler vardır.

İspanyol serüvencileri ülkeyi sistemli bir biçimde yağmalamaya giriştikleri için altın, bakır ve gümüş işleyen İnka mücevhercilerinin gerçek değerini belirlemek güçtür. Yalnız, bu sanatçıların daha çok dökme, dövme, kaynak gibi teknikleri yaygın olarak kullandıkları bilinir.


İNKA DUVARCILIĞI

Bütün İnka kentlerinde, Chimu kentçiliğinin temel özellikleri göze çarpar; Kristof Kolomb'un keşfinden önce Yeni Dünya'nın en büyük kenti olan Chan-Chan bunun en iyi örneklerini oluşturur.

Gerçek anlamda İnka duvarcılığını yansıtan en dikkate değer kalıntılar Cuzco'da bulunur. Tipik bir İnka tekniğine göre gerçekleştirilmiş olan Cuzco surları, ya çokgen biçimli, düzensiz ama birbiri üzerine çok iyi oturtulmuş küçük bloklardan, ya da dış yüzeyi hafifçe yuvarlaklaştırılmış dikdörtgen bloklardan oluşur. 1933-1934 yıllarında önemli arkeoloji kazılarının yapıldığı Sacsahuaman kalesi, İnka yapı ustalarının yeteneğini gözler önüne seren en iyi örnektir. Bu yapıda tonlarca ağırlıktaki dev bloklar kullanılmıştır. Birçok üslubun bir arada yer aldığı bu bütünde, kulelerin yanı sıra, suyun iç kesimlerinde yer alan bir güneş tapınağı, gerçek bir kent görünümü sunan evlerle çevrili bir İnka konutu bulunuyordu. Cuzco'daki yapıların da yamuk biçiminde pencereleri ve kapıları vardır.

Önceki ] Bölüm Başı ] Sonraki ]